Onvoldoende mond- en tandhygiëne is de belangrijkste oorzaak van tandbederf, maar zeker niet de enige. Een rotte tand ontstaat meestal door een combinatie van bacteriën, voeding, speeksel, genetische aanleg en gebrekkige reiniging van het gebit.
Hoe ontstaat een rotte tand?
In de mond van een mens leven ongeveer 1000 soorten bacteriën, schimmels, virussen en andere micro-organismen. Door die enorme hoeveelheid wordt het gebit voortdurend opnieuw gemineraliseerd. Speeksel speelt daarin een grote rol. Overdag wordt dat proces meerdere keren herhaald, en zo helpt speeksel de mondhygiëne te ondersteunen. Toch kunnen eiwitten in het speeksel ervoor zorgen dat schadelijke bacteriën zich aan het glazuur hechten. Zodra die bacteriën het tandoppervlak aantasten, kan een rotte tand ontstaan en kunnen tandstructuren na verloop van tijd beschadigd raken.
Waarom ontstaat een rotte tand?
Het tandglazuur is structureel zelfs sterker dan staal, maar zonder goede mondverzorging kunnen tanden alsnog aangetast worden door schadelijke bacteriën. Speeksel is heel effectief om de mond schoon te houden, maar het kan tandbederf niet volledig voorkomen. De belangrijkste oorzaken van een rotte tand zijn:
- genetische factoren die het glazuur en de stand van de tanden beïnvloeden;
- eet- en drinkgewoonten, plus het gebruik van sigaretten en alcohol;
- geen vaste gewoonte om de tanden goed en regelmatig te poetsen;
- wel poetsen, maar niet op de juiste manier of niet grondig genoeg;
- het niveau van spijsverteringsenzymen in het speeksel;
- een ongunstige pH-waarde in de mond.
Welke factoren veroorzaken tandbederf?
Er zijn vier hoofdpunten die bepalen hoe snel een rotte tand zich ontwikkelt: speeksel, mondhygiëne, voedingsgewoonten en erfelijke aanleg.
Speeksel
Speeksel speelt een zeer grote rol bij de mondhygiëne. De speekselklieren scheiden een enzym af dat ptyaline heet. Dit enzym helpt voedselresten in de mond af te breken. Ptyaline, ook wel amylase genoemd, wordt vooral goed aangemaakt in een mond met een pH boven 7. Het lichaam maakt dit enzym maar beperkt aan. Wanneer iemand heel vaak koolhydraten eet, raakt dit systeem sneller uitgeput. Daardoor verliest het gebit een deel van zijn natuurlijke bescherming en krijgt een rotte tand makkelijker de kans.
Een mondbacterie die bekendstaat als S. mutans creëert na de afbraak van koolhydraten een zure omgeving waarin tandplak ontstaat. Voor de aanmaak van ptyaline is ook vitamine B1 nodig. Bij een tekort aan B-vitaminen wordt dit enzym onvoldoende geproduceerd. Het speeksel kan dan minder goed helpen om de mond schoon te houden en zo neemt het risico op een rotte tand toe.
Mondhygiëne
Een goede mondhygiëne is essentieel om tandbederf te voorkomen, de zuurgraad in evenwicht te houden en de speekselproductie te ondersteunen. In een gezonde mond zijn voldoende speeksel en een goede zuur-basebalans aanwezig. Dat maakt de vertering van voedsel makkelijker en ondersteunt de opname van energie uit voeding. Wie de mond gezond wil houden, moet eten volgens de behoeften van het lichaam en voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgen. Zo wordt niet alleen de algemene gezondheid beter, maar wordt ook de kans op een rotte tand kleiner.
Voedingsgewoonten
Veel koolhydraten eten, veel suiker gebruiken en voortdurend tussendoor snacken hebben een groot effect op tandbederf. Vooral bij mensen die ’s nachts vaak iets eten, wordt tandbederf vaker gezien. Het is bekend dat S. mutans-bacteriën dol zijn op producten met veel suiker, zoals chocolade en karamel.
Bij mensen die veel groenten, kaas, melk, yoghurt en vlees eten, dus voeding rijk aan calcium en eiwitten, komt tandbederf minder vaak voor.
Genetische oorzaken van tandbederf
Ook erfelijkheid speelt mee. De kwaliteit van het glazuur, de manier waarop glazuurblokken samensmelten en de stand van de tanden worden genetisch doorgegeven. Tijdens die versmelting kunnen kleine barstjes ontstaan. Omdat zulke scheurtjes moeilijk schoon te maken zijn, kan daar makkelijker een rotte tand ontstaan.
Wat gebeurt er als een rotte tand niet wordt getrokken?
Of een tand echt verwijderd moet worden, beslist de tandarts na een lichamelijk onderzoek en röntgenfoto’s. Als een rotte tand niet wordt getrokken, kan dat voortdurende en hevige pijn veroorzaken. Bovendien kan zo’n tand ook de tanden ernaast aantasten, waardoor het probleem zich verder verspreidt.
Zodra tandbederf wordt opgemerkt, is het verstandig om meteen een tandarts te raadplegen. In een beginstadium kan een rotte tand vaak met een vulling behandeld worden. Wanneer het verval tot aan het wortelkanaal is gevorderd, kan een wortelkanaalbehandeling nodig zijn. Als de tandwortels nog bruikbaar zijn en het kanaal niet onherstelbaar beschadigd is, kan een porseleinen of zirkonium kroon geplaatst worden. Zijn het tandoppervlak en de wortels echter zo zwaar beschadigd dat behandeling niet meer mogelijk is, dan moet de rotte tand absoluut worden getrokken.
Wat gebeurt er als een rotte tand in een verstandskies niet wordt getrokken?
Een verstandskies staat ver achter in de mond en is tijdens het poetsen vaak moeilijk goed te reinigen. Soms komt zo’n kies ook lange tijd niet volledig door. Daardoor kan er net als bij andere tanden tandbederf ontstaan. Om pijn te verlichten en schade aan de omliggende tanden te voorkomen, moet ook een rotte tand in een verstandskies meestal worden verwijderd.
In zeldzame gevallen kan een rotte tand in een verstandskies met een vulling gered worden. Meestal lukt een wortelkanaalbehandeling niet, omdat verstandskiezen vaak een complexe kanaalstructuur hebben. Als niet alle kanalen bereikbaar zijn, mislukt de behandeling vaak. Daarom moet een rotte tand in een verstandskies in veel gevallen worden getrokken.
Verstandskiezen kunnen vooral tijdens het doorbreken veel pijn geven wanneer er in de mond niet genoeg ruimte is. Wanneer een kies geïmpacteerd of half geïmpacteerd blijft en niet goed kan doorbreken, wordt hij door een kaakchirurg of tandarts operatief verwijderd. Als zulke kiezen niet worden weggehaald, kunnen ze druk op de andere tanden blijven uitoefenen. Dat kan pijn, verdringing en scheefstand veroorzaken. Een onbehandelde rotte tand maakt dat risico alleen maar groter.
Wat moet u doen na het trekken van een tand?
Als met deze vraag de verzorging na de extractie wordt bedoeld: eet of drink niets totdat de verdoving volledig is uitgewerkt. Lichte nabloeding in de eerste 24 uur is normaal. Tijdens die periode mag u niet spugen. Om de mond schoon te houden na het verwijderen van een rotte tand, moeten de tanden regelmatig worden gepoetst, moet de extractieplaats voorzichtig worden behandeld en kan mondspoeling worden gebruikt.
Als met deze vraag wordt bedoeld hoe tandverlies na extractie hersteld kan worden: vroeger werd vaak een brug gebruikt om de lege ruimte op te vullen. Daarvoor werden de gezonde tanden links en rechts afgeslepen, waarna drie kronen werden gemaakt en vastgezet. Tegenwoordig wordt veel vaker gekozen voor een implantaat van één tand, omdat dit natuurlijker oogt, functioneler is en een duurzamere oplossing biedt na het verwijderen van een rotte tand.
Heeft u last van een rotte tand? Wacht niet langer.
Een rotte tand verdwijnt niet vanzelf. Integendeel: de pijn kan toenemen, het tandvlees kan geïrriteerd raken en ook de tanden ernaast kunnen schade oplopen. Bij De Drietand in Hamont-Achel staat een ervaren team klaar om snel te beoordelen welke behandeling het best past bij uw situatie. Of u nu hulp nodig heeft bij een vulling, een wortelkanaalbehandeling, extractie, mondhygiëne of een duurzame oplossing zoals een kroon of implantaat, u krijgt zorg die gericht is op comfort, duidelijkheid en een gezonde glimlach.
De praktijk neemt nieuwe patiënten aan en u kunt eenvoudig een afspraak aanvragen. Wacht dus niet tot de klachten erger worden of u ’s nachts wakker houden. Bel vandaag nog, stuur een e-mail of plan uw bezoek via de website. Zo weet u snel waar u aan toe bent en voorkomt u dat een klein probleem uitgroeit tot een grote behandeling.
De praktijk is geopend van maandag tot donderdag tussen 09:00 en 17:15, zodat u ook bij aanhoudende klachten snel terechtkunt.
Neem contact op met De Drietand via +32 472 62 37 38, mail naar info@dedrietand.com of bezoek de praktijk aan Stationsplein 12, 3930 Hamont-Achel.
